Szefprodukcji.pl | Artykuły o zarządzaniu produkcją

Oficjalnie BHP oznacza Bezpieczeństwo i Higienę Pracy.

Każdy, kto choć raz układał budżet zakładu, wie jednak, że ten skrót rozwija się zupełnie inaczej: Będzie cHciał Pieniądze. Zawsze. Na osłony, na rękawice, na szkolenia, na wentylację, na lustra na skrzyżowaniach, na farbę do podłogi i na kolejne osłony, bo tamte podobno nie spełniają normy. Gdyby BHP mogło, zamontowałoby osłonę na osłonie i zrobiło z tego szkolenie okresowe.

Na szczęście jesteś doświadczonym szefem produkcji. Dlatego przygotowałem dla Ciebie sprawdzony, siedmiostopniowy program skutecznego odmawiania BHP każdej złotówki.

Działa bez zarzutu. Aż do pierwszego wypadku.

Krok 1: Powieś baner Safety First

Od tego trzeba zacząć. Coraz więcej firm ma hasło Safety first na bramie, w stopce maila, na kubkach, na smyczach, na tapecie w komputerach i na drugim slajdzie każdej prezentacji zarządu. Ty też musisz mieć. Najlepiej duży i podświetlany. Płacisz raz, a wizerunek poprawia się na lata.

Hasło ma zresztą piękną tradycję. Upowszechniło się ponad sto lat temu w amerykańskim U.S. Steel, kiedy zarząd dokonał przełomowego odkrycia, że pracownicy są bardziej produktywni, gdy są żywi. Od tamtej pory hasło przeszło długą drogę z hal hutniczych prosto na naklejkę na drzwiach toalety.

Oczywiście safety first wcale nie oznacza, że bezpieczeństwo jest pierwsze. Nie przesadzajmy. W praktyce kolejność wygląda tak:

Plan.
Termin dostawy.
Marża.
Wynik kwartału.
Premia zarządu.
Safety first.

Safety jest więc first, ale zaraz po wszystkim innym. Na banerze ma czcionkę 400 punktów, a w budżecie czcionkę 6 z dopiskiem do uzgodnienia w Q3.

Operatorzy oczywiście to widzą. O 6:00 słyszą na odprawie, że bezpieczeństwo jest najważniejsze, a o 6:05, żeby nie zatrzymywać linii, bo jakoś to będzie. Spokojnie, na pewno nie wyciągają z tego żadnych wniosków. Przez osiem godzin dziennie obserwują przecież jedynie, co firma naprawdę robi, a nie co mówi.

Krok 2: Traktuj BHP jak dział, który nic nie produkuje

Bo nie produkuje. Nie robi sztuk, nie robi obrotu, nie robi OEE. Chodzi po hali, patrzy, notuje i przysyła maile ze słowem niezgodność. Czysty koszt.

Drobny szczegół, który możesz śmiało zignorować: za bezpieczeństwo w zakładzie odpowiada pracodawca (art. 207 Kodeksu pracy), a w praktyce także osoby kierujące pracownikami. Czyli nie BHP, tylko Ty, Twoi kierownicy zmian i Twoi mistrzowie. Służba BHP jedynie doradza i kontroluje. Nie ma własnego budżetu, nie podpisuje decyzji o uruchomieniu linii i nie figuruje w protokole powypadkowym jako osoba odpowiedzialna za nadzór.

Taka formalność. Oczywiście, aż do momentu, w którym prokurator zapyta, kto zdecydował, że osłona może poczekać.

Krok 3: Ignoruj zdarzenia potencjalnie wypadkowe

Ups, nic się nie stało. Najpiękniejsze zdanie w języku polskim. Paleta spadła z regału, ale obok nikogo nie było. Nic się nie stało. Wózek minął człowieka o dziesięć centymetrów. Nic się nie stało. Ktoś wsadził rękę do maszyny i zdążył ją wyjąć. Refleks, brawo, premia.

Nudziarze z nauki twierdzą co innego. Już w 1931 roku Herbert Heinrich opisał, że poważne wypadki stanowią czubek góry lodowej drobnych zdarzeń. W 1969 roku Frank Bird przeanalizował ponad 1,7 miliona raportów wypadkowych i wyszła mu następująca proporcja: na 1 poważny wypadek przypada 10 lżejszych urazów, 30 zdarzeń ze stratami materialnymi i 600 zdarzeń bez żadnych skutków.

Dokładne liczby są dziś dyskutowane, ale sens pozostaje brutalnie prosty. Poważny wypadek nie spada z nieba. Zanim się wydarzy, dostajesz setki ostrzeżeń. Za darmo i bez faktury. Wystarczy je zapisać i coś z nimi zrobić.

Ale przecież nic się nie stało.

Krok 4: Nie czytaj badań, bo jeszcze się przekonasz

Badania naukowe są niebezpieczne. Mogą zachwiać Twoim światopoglądem. Dlatego tę sekcję lepiej przewiń. Serio. Chyba że czytasz to na telefonie w WC.

Alcoa, czyli prezes, który oszalał. W 1987 roku Paul O'Neill, nowy prezes giganta aluminiowego Alcoa, na pierwszym spotkaniu z inwestorami nie powiedział ani słowa o marżach. Mówił o wypadkach. Analitycy podobno rzucili się do telefonów, żeby doradzać klientom sprzedaż akcji, bo ich zdaniem zarząd zwariował. W kolejnych latach wskaźnik wypadków z utratą dni pracy spadł kilkukrotnie, a wartość rynkowa firmy kilkukrotnie wzrosła. Klienci, którzy posłuchali analityków, do dziś pewnie nie lubią o tym rozmawiać.

Kalifornia i losowe kontrole. W 2012 roku w czasopiśmie Science, tym samym, w którym publikuje się odkrycia z fizyki i genetyki, ukazało się badanie Levine'a, Toffela i Johnsona. Kalifornijska inspekcja pracy wybierała zakłady do kontroli losowo, więc powstał naturalny eksperyment. W skontrolowanych firmach liczba roszczeń z tytułu urazów spadła o ok. 9%, a koszty urazów o ok. 26%. Teraz najgorsza wiadomość dla wszystkich, którzy wierzą, że BHP zabije im biznes: nie stwierdzono negatywnego wpływu na zatrudnienie, sprzedaż ani przetrwanie firm. Nikt nie zbankrutował od bezpieczeństwa.

Zwrot z prewencji. Międzynarodowe badanie ISSA i niemieckiego ubezpieczyciela wypadkowego DGUV objęło ponad 300 firm z kilkunastu krajów. Wskaźnik zwrotu z inwestycji w prewencję wyszedł na poziomie ok. 2,2. Każde euro wydane na BHP wracało średnio jako ponad dwa. Gdyby dział sprzedaży przyniósł projekt z takim zwrotem, dostałby owację na stojąco i nowy samochód służbowy. BHP dostaje pytanie, czy nie da się taniej.

Mówiłem, żeby przewinąć.

Krok 5: Oddziel safety od quality

Oba działy mają osobne biura, osobne maile i osobne prezentacje, więc na pewno zajmują się osobnymi sprawami. Najpierw ogarniemy jakość, a bezpieczeństwem zajmiemy się, jak będzie spokojniej. (Spokojniej nie będzie nigdy, ale o tym napiszę kiedy indziej.)

Jest tylko jeden problem. Kto nie dba o safety, ten nie dba o quality. Zawsze i bez wyjątków.

Pokaż mi halę, gdzie osłony są zdjęte, bo tak szybciej, a ja Ci pokażę tę samą halę, gdzie z tego samego powodu nikt nie mierzy pierwszej sztuki, klucz dynamometryczny ostatni raz widział kalibrację za poprzedniego rządu, a instrukcja stanowiskowa wisi zalaminowana od 2014 roku.

Wszystko wyrasta z tego samego genu:

Operator, który omija blokadę bezpieczeństwa, omija też checklistę jakościową. Działa na niego ten sam odruch, czyli: wiem lepiej, a procedura mnie spowalnia.
Rozlany olej grozi poślizgiem i brudzi detale. Dwa w jednym, promocja.
Maszyna, którą trzeba dopchnąć ręką, produkuje wypadki i braki.
Ludzie, którzy boją się zgłosić near miss, boją się też zgłosić podejrzaną partię. O obu problemach dowiadujesz się zresztą w podobny sposób: od klienta albo od prokuratora.

I znowu ta nudna nauka. W badaniach z zarządzania operacjami (np. Das, Pagell, Behm i Veltri, Journal of Operations Management, 2008) opisano, że firmy traktujące bezpieczeństwo poważnie i angażujące w nie ludzi osiągają też lepsze wyniki jakościowe. Nie mamy tu dwóch systemów, tylko jeden system zarządzania, który albo działa, albo nie.

Jeśli więc ktoś na spotkaniu zaproponuje, żeby skupić się teraz na jakości, a BHP niech poczeka, możesz mu podziękować, bo właśnie ogłosił, że nie będzie miał ani jednego, ani drugiego.

Krok 6: Oszczędzaj do skutku

Osłona kosztuje kilka tysięcy złotych. Wypadek wydaje się tańszy, bo płacisz za niego w ratach i nikt nie wystawia jednej faktury. Oto co dostajesz w pakiecie:

Przestój. Maszyna stoi, bo przyjeżdża zespół powypadkowy, PIP, a czasem prokuratura. Zlecenie, które musiało wyjść dziś, wyjdzie, kiedy wyjdzie.
Brak człowieka. Na tygodnie albo miesiące. Na jego miejsce wchodzi ktoś mniej doświadczony, czyli, jak w kroku 5, więcej braków. Bonus.
Cała zmiana w trybie żółwia. Ludzie, którzy widzieli wypadek, pracują wolniej. Rzecz ludzka, tylko OEE nie jest człowiekiem i tego nie rozumie.
PIP. Grzywna od 1000 do 30 000 zł (art. 283 Kp) plus nakazy, które i tak musisz wykonać. Tyle że teraz na wczoraj, bez negocjacji ceny i z inspektorem, który wróci sprawdzić.
Składka wypadkowa w ZUS. Rośnie od każdego pracownika i przez lata. Taki abonament premium, którego nikt nie zamawiał i którego nie da się wypowiedzieć.
Rynek pracy. Zakład, w którym ciągle coś się dzieje, szybko zdobywa taką opinię w okolicy. Powodzenia w rekrutacji operatorów, których i tak nie ma.
Odpowiedzialność osobista. Pytania trafiają do konkretnych ludzi z imienia, nazwiska i stanowiska. Na przykład do Ciebie.

Krok 7: Rozmawiaj z BHP, ale wyłącznie mailowo

Najlepiej w piątek po 15:00, z odpowiedzią, że wrócicie do tematu. I oczywiście nigdy do niego nie wracaj.

Tak naprawdę problem nie polega na tym, że BHP chce za dużo, a produkcja nie chce dać nic. Wszyscy po prostu mówią innymi językami:

BHP mówi po paragrafowemu i opowiada o niezgodnościach z minimalnymi wymaganiami, ocenie ryzyka i wymogach normy PN-EN coś tam.
Produkcja mówi po wynikowemu i pyta, ile to kosztuje, ile będzie stała linia i czy spowolni takt.
Finanse mówią po zwrotowemu i chcą wiedzieć, dlaczego teraz, dlaczego tyle i czy nie da się taniej.

Wniosek BHP napisany po paragrafowemu trafia do finansów i przegrywa z każdym projektem, który ma policzony zwrot. Ktoś musi go przetłumaczyć. Ten ktoś właśnie czyta ten artykuł i nie dostanie za to dodatku.

Dobra, a teraz na poważnie (na chwilę, spokojnie)

Jeśli przeszedłeś wszystkie siedem kroków i nadal uważasz, że plan jest dobry, życzę Ci dobrego adwokata. Pozostałym pokażę, jak robi się to naprawdę.

1. Zaplanuj BHP w budżecie, zanim ktoś zapuka. Raz w roku usiądź z BHP i przejdźcie przez oceny ryzyka, zalecenia pokontrolne, zdarzenia potencjalnie wypadkowe z ostatnich 12 miesięcy (tak, te, po których nic się nie stało), planowane zmiany maszyn oraz terminy szkoleń i wymiany ŚOI. Wtedy rozmawiacie o tym, kiedy wydać pieniądze, a nie czy w ogóle istnieją.

2. Ustal priorytety według ryzyka, nie według tego, kto głośniej krzyczy. Bezpośrednie zagrożenie życia załatwiasz natychmiast: stanowisko staje i nie ma dyskusji. Wysokie ryzyko i niezgodności w tym kwartale. Ergonomię i modernizacje w tym roku. Podgrzewane siedziska w wózkach kiedyś, może. Uporządkowanej listy łatwiej bronić i łatwiej na jej podstawie odmówić tego, co może poczekać.

3. Szukaj rozwiązań, nie zakupów. Najpierw wyeliminuj zagrożenie, potem je zastąp, potem zabezpiecz technicznie, potem organizacyjnie. Dopiero na samym końcu wręcz człowiekowi rękawice i powiedz mu, żeby uważał. Uważaj pozostaje najtańszym i najmniej skutecznym zabezpieczeniem w historii przemysłu. Często przestawienie regału albo wymalowanie ciągów komunikacyjnych kosztuje ułamek ceny nowej maszyny. Zapytaj operatorów, gdzie leży problem. Wiedzą najlepiej, bo codziennie go omijają.

4. Policz zwrot. Lepsza ergonomia oznacza mniej L4 od kręgosłupa. Automatyczne osłony skracają przezbrojenie. 5S zmniejsza szukanie i pomyłki. Lepsze światło ogranicza braki. Dopisz do wniosku BHP jedną linijkę o tym, że przy okazji przezbrojenie skróci się o 10 minut, i obserwuj, jak finanse nagle zaczynają lubić bezpieczeństwo. Koszt BHP właśnie zamienił się w projekt poprawy efektywności. Magia nazewnictwa.

5. Pokaż efekty. Zbierz dane o near missach, absencji i brakach przed wdrożeniem i po nim. Z taką amunicją idziesz na następny budżet. Szef produkcji, który potrafi pokazać, że pieniądze na BHP zadziałały, dostaje kolejne szybciej, niż BHP zdąży napisać maila.

Słowo do specjalistów BHP (tak, Wy też dostaniecie)

Drodzy specjaliści, kochamy Was, naprawdę. Ale:

Samo stwierdzenie, że trzeba coś zrobić, nie jest propozycją. Brzmi raczej jak westchnienie. Przyjdźcie z problemem, rozwiązaniem i dwoma wariantami cenowymi.
Powiedzcie, ile będzie stała linia. Jeśli nie znacie odpowiedzi, rozmowa właśnie się skończyła.
Nie zaczynajcie od paragrafu. Powitanie w stylu dzień dobry, art. 207 odbieramy jako groźbę.
Bądźcie na hali. Specjalistę, którego operatorzy znają z widzenia, traktują jak partnera. Specjalistę znanego tylko z maili nazywają tym z BHP, co znowu czegoś chce.

Podsumowanie

BHP będzie chciał pieniądze. I bardzo dobrze, bo jedyna alternatywa wygląda znacznie gorzej, czyli zakład, w którym BHP niczego już nie chce. Dopiero wtedy warto się niepokoić.

Jeśli masz na bramie safety first, zrób tak, żeby hasło było prawdą także w budżecie. Ludzie nie wierzą w napisy na kubkach. Wierzą w to, na co firma wydaje pieniądze.

Za bezpieczeństwo i tak zapłacisz. Możesz tylko wybrać, czy fakturą za osłonę, czy protokołem powypadkowym.

Ja wybrałbym fakturę. Wychodzi taniej i nikt nie musi potem dzwonić do niczyjej rodziny.

BHP, czyli Będzie cHciał/a Pieniądze